Ülkemizde çölyak gündemi, 29 Aralık 2001’de, İzmir’de, Türkiye’nin çölyakla ilgili ilk derneği Ege Çölyakla Yaşam Derneği’nin kurulmasıyla başlamıştır. O günden bu yana, 2.5 yıl gibi kısa bir sürede inanılmaz gelişmeler yaşandı ve yaşanmaya devam etmektedir. Yıllar öncesinde ithal glutensiz makarna ve bisküvilerin tüketilemediği için imha edildiği bu ülkede artık firmalar (Numil-Nutricia, Lares-3Pauly, Solida-Glutano, Eti-Pronot) glutensiz ürünlerini Türk piyasasına sunmak için adeta yarışmaktalar... Ülkemizin farklı bölgelerinde, değişik kentlerinde çölyaklılar giderek bir araya gelmekte, ciddi örgütlenme çabalarına girmektedir. İzmir’den esen rüzgarla 2002’de, İstanbul’da, yılların birikimi ve özlemiyle ülkemizin ikinci örgütlenmesi Çölyakla Yaşam Derneği kuruldu. Bunu Denizli’de, Bursa’da ve en son Ankara’da çölyaklıların bir araya gelişi, toparlanması izledi. Bu buluşmalar önümüzdeki yıllar içinde dalga dalga büyüyerek tüm ülkemizi kucaklayacaktır. Bu çalışmalar yıllar öncesinde kimsenin varlıklarından haberdar olmadığı çölyaklıların bu ülkede de yaşadığını ortaya koyarken, tanı alamamış insanlarımızın da sağlığa kavuşmasını sağlayacaktır. Tanı almış olmasına karşın, sağlıklı izlem ve güvenceye sahip olamamış insanlarımız ise yalnız olmadıklarını, günlük yaşamlarının daha kolay ve zevkli olduğunu göreceklerdir. İnanılmaz güzelliklere sahip, biricik ülkemizde daha mutlu ve daha güvenli yaşamanın keyfini çıkaracaklardır. Bir kaç yıl öncesine kadar yiyecek ekmekleri dahi olmayan çölyaklılar, daha yaşanası bir ülkenin sağlıklı bireyleri olmanın çoşkusunu, esenliğini yaşayacaklardır.

Derginin ilerleyen sayfalarında şu anda ülkemiz piyasasında yer alan glutensiz ürün üreticilerinin ülkemizdeki öykülerini izleyeceğiz. Türk çölyaklılar 2001 öncesinde ülkemiz piyasasında sadece glutensiz una ulaşabiliyorlardı (Loprofin un, Metvak un). Bu ürünler özünde fenilketoürililer için geliştirilmişti ve proteinsizdi, yani aynı zamanda glutensizdi. Ülkemiz doktorlarının bilgi ve birikimi sonucu bu unlar çölyaklılar içinde önerilmeye, rapor edilmeye başlandı. Sonuçta Türkiyeli Çölyaklılar sadece mısır ununa mahkum olmaktan kurtulmuşlardı. Ama bu gün ülkemiz çölyaklıları fenilketonürililerin ununu kullanmak zorunda değil. Artık ülkemizde çölyaklılara özel glutensiz un seçenekleri olduğu gibi, glutensiz makarna, bisküvi, gofret, kraker gibi farklı ürünlere ulaşma fırsatı da vardır. Üstelik, derneklerin çalışmaları sonucu bu ürünler, sosyal güvencesi (Emekli Sandığı) olanlar için devlet tarafından, heyet raporu ile yaşam boyu bedava verilmektedir (şimdilik SSK’lılar %10 tutarı ödemekte ve kısıtlı miktarda ürün alabilmektedir... Bağ-Kur ?, Yeşil Kart ???). Ayrıca ülkemizin yerli, glutensiz bir ürünü de (Eti Pronot) artık piyasamızda yer almaktadır. Gelecekte yerli glutensiz ürün çeşitliliğimiz de kaçınılmaz olarak artacaktır. Ve sonuçta çölyaklılar ağız tadlarına göre seçim yapma şansına sahip olacaklardır.

Kendi geleceğimiz ve çölyaklı çocuklarımız için giderek büyüyen Türkiye Çölyak Gündemine daha çok sahip çıkmalıyız. Örgütlenmekle sayısız fırsatlar edineceğimizi unutmamalıyız. Yerli, ithal firmalara desteklerimizin hepimizin çıkarına olacağını da unutmamalıyız....

Bundan sonraki hedeflerimiz daha çok örgütlü olmak, glutensiz ürünlerin daha ucuza piyasamızda yer almasını ve vergi muafiyeti ayrıcılığına sahip olmasını sağlamaktır. Biricik ve çok değerli ülkemizin yıllarca insan hakları sorunu olarak yaşadığı, çölyaklıların yiyecek ekmeğinin olmaması gündeminin, kısa sürede aşılması ülkemize olan güvenimizi pekiştirirken, kendimize ve insanımıza olan saygımızı da artırmaktadır, gene unutmamalıyız....

Gelecekte daha keyifli glutensiz günlerde buluşmak dileğiyle, esenlikler...

Doç Dr Sema Aydoğdu
Ege Çölyakla Yaşam Derneği Yönetim Kurulu Başkanı